Za co można dostać dyscyplinarkę? 9 powodów zwolnienia dyscyplinarnego, które musisz znać w 2026 roku

Właśnie dostałeś oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia. Albo boisz się, że Twoje zachowanie może do tego doprowadzić. Niezależnie od sytuacji, musisz wiedzieć jedno: dyscyplinarka to nie koniec kariery, ale wymaga zrozumienia zasad gry. W tym przewodniku znajdziesz konkretne przyczyny zwolnienia dyscyplinarnego, swoje prawa i – co najważniejsze – sposób na nowy start.

Czym jest zwolnienie dyscyplinarne i kiedy pracodawca może je zastosować?

Zwolnienie dyscyplinarne (potocznie „dyscyplinarka") to natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika, bez zachowania okresu wypowiedzenia. Reguluje je art. 52 Kodeksu pracy, który precyzyjnie określa trzy – i tylko trzy – sytuacje uzasadniające taką decyzję:

1. Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych
2. Popełnienie przestępstwa uniemożliwiającego dalszą pracę na danym stanowisku
3. Zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy

Dyscyplinarne rozwiązanie umowy stanowi środek ostateczny. Pracodawca musi udowodnić, że dalsze zatrudnienie pracownika jest niemożliwe z uwagi na wagę naruszenia – tak wynika z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i doktryny prawa pracy.

Kluczowe jest słowo „ciężkie". Nie każde naruszenie uzasadnia dyscyplinarkę. Muszą wystąpić łącznie: bezprawność działania, wina pracownika (umyślna lub rażące niedbalstwo) oraz zagrożenie interesów pracodawcy.

9 najczęstszych powodów zwolnienia dyscyplinarnego

Według danych Państwowej Inspekcji Pracy, poniższe przyczyny dominują w sporach o dyscyplinarki. Oto co musisz wiedzieć o każdej z nich.

1. Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy

Nawet jeden dzień nieusprawiedliwionej nieobecności może być podstawą dyscyplinarki – jeśli pracodawca udowodni, że naruszyło to jego interesy. W praktyce sądy oczekują jednak powtarzalności lub szczególnych okoliczności.

Przypadek z praktyki: Kasia, 22-letnia kelnerka, nie przyszła na sobotni wieczór z powodu kolokwium. Zapomniała poinformować managera. Dostała dyscyplinarkę, ponieważ sobota była kluczowym dniem dla restauracji, a regulamin wymagał wcześniejszego zgłoszenia nieobecności.

Sąd Najwyższy w wyroku z 10 marca 2021 r. (sygn. akt IV PSK 45/2) wskazał jednak, że pojedyncze, drobne uchybienia nie uzasadniają dyscyplinarki, chyba że ich powtarzalność świadczy o rażącym lekceważeniu obowiązków.

2. Nietrzeźwość lub obecność narkotyków

Obecność alkoholu we krwi powyżej 0,2‰ w czasie pracy stanowi ciężkie naruszenie obowiązków. Pracodawca może, ale nie musi przeprowadzać badania alkomatem – wystarczy wyraźne zachowanie świadczące o nietrzeźwości.

Ważne: W branży gastronomicznej i rozrywkowej to jeden z najczęstszych powodów dyscyplinarek. Nawet jeśli pracujesz w klubie nocnym, tolerancja dla alkoholu w organizmie podczas zmiany wynosi zero.

3. Kradzież mienia pracodawcy

Kradzież – niezależnie od wartości – uzasadnia natychmiastowe zwolnienie. Dotyczy to również „drobnych" rzeczy: jedzenia, napojów, a nawet napiwków należących do puli zespołowej.

Przypadek z praktyki: Wieloletni pracownik magazynu wyniósł materiały o wartości 200 zł. Mimo 15 lat nienagannej pracy, pracodawca zdecydował się na dyscyplinarkę. Sąd ją podtrzymał – kradzież to kradzież.

4. Przemoc fizyczna lub słowna, mobbing

Atak fizyczny na współpracownika lub klienta to oczywista podstawa dyscyplinarki. Mniej oczywiste, ale równie poważne są: systematyczne poniżanie, wulgarne komentarze czy molestowanie seksualne.

5. Rażące naruszenie przepisów BHP

Jeśli Twoje działanie stworzyło bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia – Twojego lub innych – pracodawca ma pełne prawo do natychmiastowego zwolnienia. W gastronomii dotyczy to np. ignorowania zasad sanitarnych przy obsłudze żywności.

6. Ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa

Przekazanie konkurencji receptur, list klientów, warunków umów czy strategii cenowej stanowi ciężkie naruszenie obowiązku lojalności. W 2025 roku coraz częściej dotyczy to również wycieków danych osobowych (naruszenie RODO).

7. Odmowa wykonania polecenia służbowego

Nie każda odmowa uzasadnia dyscyplinarkę – tylko ta dotycząca poleceń zgodnych z prawem, umową i zakresem obowiązków. Jeśli jednak manager każe Ci obsłużyć stolik, a Ty odmawiasz bez uzasadnienia – ryzykujesz.

Wyjątek: Masz prawo odmówić polecenia naruszającego prawo (np. fałszowania dokumentów) lub zagrażającego zdrowiu.

8. Działalność konkurencyjna

Prowadzenie własnego biznesu w tej samej branży lub praca u konkurencji bez zgody pracodawcy może być podstawą dyscyplinarki – nawet jeśli nie podpisywałeś umowy o zakazie konkurencji.

9. Naruszenie wizerunku pracodawcy w social media

To stosunkowo nowa kategoria, która zyskuje na znaczeniu. Post na TikToku, komentarz na Facebooku czy zdjęcie na Instagramie krytykujące pracodawcę mogą uzasadniać zwolnienie.

W orzecznictwie sądów pracy pojawiają się przypadki uznania za zasadne dyscyplinarek za obraźliwe wpisy w mediach społecznościowych – szczególnie gdy są publikowane w godzinach pracy lub w sposób oczywisty naruszają wizerunek pracodawcy.

W erze social media granica między życiem prywatnym a zawodowym się zaciera. Pracodawcy coraz częściej monitorują aktywność online pracowników, a sądy pracy uznają, że publiczna krytyka pracodawcy może stanowić ciężkie naruszenie obowiązku lojalności.

Twoje prawa: jak bronić się przed nieuzasadnioną dyscyplinarką

Jeśli uważasz, że dyscyplinarka była niesprawiedliwa, masz 21 dni na złożenie odwołania do sądu pracy. To termin nieprzekraczalny – po jego upływie tracisz prawo do zaskarżenia.

5 błędów pracodawcy, które mogą unieważnić dyscyplinarkę:

1. Przekroczenie terminu – pracodawca ma tylko 1 miesiąc od uzyskania informacji o naruszeniu
2. Ogólnikowa przyczyna – sformułowanie „naruszenie obowiązków" bez konkretów jest wadliwe
3. Brak formy pisemnej – oświadczenie musi być na piśmie
4. Brak pouczenia – dokument musi informować o prawie odwołania do sądu
5. Tolerowanie podobnych zachowań – jeśli pracodawca wcześniej przymykał oko na takie naruszenia u innych, traci prawo do dyscyplinarki

Przypadek z praktyki: Marek, 28-letni manager restauracji, otrzymał dyscyplinarkę z ogólnikowym uzasadnieniem. Odwołał się do sądu i po 8 miesiącach otrzymał 12 000 zł odszkodowania. Kluczowe było to, że pracodawca nie podał konkretnej przyczyny.

Sąd Najwyższy w wyroku z 21 marca 2019 r. (sygn. akt II PK 315/17) potwierdził, że niezastosowanie w przeszłości wobec pracownika kar porządkowych nie jest przeszkodą w rozwiązaniu umowy w trybie art. 52 KP. Jednak jeśli pracodawca przez dłuższy czas toleruje określone zachowania, a następnie nagle stosuje dyscyplinarkę – sąd może uznać to za nadużycie prawa.

Co dalej? Życie po dyscyplinarce

Dyscyplinarka utrudnia, ale nie uniemożliwia znalezienia nowej pracy. Kilka faktów na otrzeźwienie:

• Informacja o trybie rozwiązania umowy zostaje w świadectwie pracy na zawsze
• Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje dopiero po 180 dniach od rejestracji
• W praktyce wielu pracodawców w branżach takich jak gastronomia czy rozrywka nie wymaga przedstawienia świadectwa pracy przy zatrudnieniu na stanowiska podstawowe – szczególnie przy krótkoterminowych umowach zlecenia czy pracach sezonowych

Czy musisz mówić o dyscyplinarce na rozmowie? Nie masz takiego obowiązku, dopóki pracodawca nie poprosi o świadectwo. W CV nie wpisuje się trybu rozwiązania umowy.

Branże dające drugą szansę: Gastronomia, rozrywka, promocja i eventy często oferują zatrudnienie bez szczegółowej weryfikacji historii. Liczy się nastawienie i umiejętności, nie przeszłość.

FAQ – Najczęstsze pytania

Za co można dostać dyscyplinarkę?

Za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych (np. nieobecność, kradzież, nietrzeźwość), popełnienie przestępstwa w czasie pracy lub zawinioną utratę uprawnień wymaganych na stanowisku.

Ile czasu pracodawca ma na wręczenie dyscyplinarki?

Dokładnie 1 miesiąc od momentu uzyskania wiarygodnej informacji o naruszeniu. Po tym terminie dyscyplinarka jest nielegalna.

Czy dyscyplinarka zostaje w papierach na zawsze?

Tak – informacja o rozwiązaniu umowy „z winy pracownika" widnieje w świadectwie pracy bezterminowo. Wyjątek: gdy sąd uzna dyscyplinarkę za niezasadną.

Czy mogę dostać zasiłek dla bezrobotnych po dyscyplinarce?

Tak, ale dopiero po 180 dniach (ok. 6 miesięcy) od rejestracji w urzędzie pracy. To tzw. okres karencji za rozwiązanie umowy z winy pracownika.

Czy na umowie zlecenie można dostać dyscyplinarkę?

Nie – art. 52 KP dotyczy wyłącznie umów o pracę. Na zleceniu można jednak stracić pracę natychmiast na podstawie art. 746 Kodeksu cywilnego.

Jak wyjaśnić dyscyplinarkę nowemu pracodawcy?

Bądź szczery, ale zwięzły. Powiedz co się stało (1-2 zdania), przyznaj się do odpowiedzialności i podkreśl wnioski oraz rozwój od tamtego czasu. Pracodawcy cenią uczciwość i samoświadomość.

Checklista: Co zrobić po otrzymaniu dyscyplinarki

• Zachowaj oświadczenie pracodawcy (oryginał!)
• Sprawdź, czy podano konkretną przyczynę
• Oblicz, czy pracodawca dotrzymał terminu 1 miesiąca
• Skonsultuj się z prawnikiem lub PIP w ciągu pierwszych 7 dni
• Zdecyduj o odwołaniu do sądu przed upływem 21 dni
• Zaktualizuj CV – skup się na umiejętnościach, nie historii
• Rozpocznij poszukiwanie nowej pracy – nie czekaj na wyrok

Szukasz nowego startu? Wiele ofert pracy w gastronomii i rozrywce nie wymaga doświadczenia ani szczegółowej weryfikacji przeszłości. Stwórz profesjonalne CV i zacznij aplikować – dyscyplinarka nie definiuje Twojej przyszłości.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych przypadkach skonsultuj się z radcą prawnym lub Państwową Inspekcją Pracy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. 2024 poz. 1465 ze zm.)
2. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620)
3. Wyrok Sądu Najwyższego z 10 marca 2021 r., sygn. akt IV PSK 45/2
4. Wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2019 r., sygn. akt II PK 315/17
5. Wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 2020 r., sygn. akt II PK 94/19
6. Państwowa Inspekcja Pracy – pip.gov.pl